Ślub z obcokrajowcem w Polsce jest możliwy także wtedy, gdy cudzoziemiec nie ma karty pobytu. Trzeba jednak przygotować dokument tożsamości, akt urodzenia, dokument potwierdzający zdolność prawną do zawarcia małżeństwa oraz tłumaczenia dokumentów zagranicznych. Jeżeli uzyskanie tego zaświadczenia jest niemożliwe, cudzoziemiec może wystąpić do sądu rejonowego o zwolnienie z obowiązku jego przedstawienia.
Jakie dokumenty są potrzebne do ślubu z obcokrajowcem?
Formalności rozpoczynają się w wybranym Urzędzie Stanu Cywilnego. Narzeczeni składają tam dokumenty, zapewnienie o braku okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa oraz ustalają termin ceremonii. Zakres dokumentów zależy od obywatelstwa, wcześniejszego stanu cywilnego i tego, czy dane cudzoziemca można potwierdzić na podstawie przedstawionych aktów.
| Osoba | Podstawowe dokumenty | Dokumenty dodatkowe |
|---|---|---|
| Obywatel RP | Dowód osobisty lub paszport, odpis aktu urodzenia | Dokument potwierdzający ustanie, unieważnienie albo nieistnienie poprzedniego małżeństwa, jeżeli dotyczy |
| Cudzoziemiec | Paszport lub inny dokument tożsamości, odpis aktu urodzenia | Zaświadczenie o zdolności prawnej do zawarcia małżeństwa, dokumenty dotyczące poprzedniego małżeństwa, jeżeli dotyczy |
Oboje narzeczeni składają także zapewnienie o braku wiedzy o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa. Przygotowuje je urzędnik podczas wizyty w USC, a narzeczeni podpisują dokument. Zapewnienie zachowuje ważność przez 6 miesięcy.
Jeśli obywatel polski nie ma polskich aktów stanu cywilnego, może być potrzebny zagraniczny odpowiednik aktu urodzenia. W przypadku wcześniejszego małżeństwa należy przedstawić także dokument potwierdzający jego ustanie, unieważnienie albo stwierdzenie nieistnienia.
Dokumenty cudzoziemca – co trzeba przygotować?
Cudzoziemiec powinien przygotować przede wszystkim następujące dokumenty:
- Dokument tożsamości – najczęściej ważny paszport.
- Odpis aktu urodzenia – pozwalający ustalić dane potrzebne do sporządzenia aktu małżeństwa.
- Dokument potwierdzający zdolność prawną do zawarcia małżeństwa według prawa państwa pochodzenia.
- Dokument dotyczący wcześniejszego małżeństwa – jeżeli cudzoziemiec był rozwiedziony, owdowiał albo jego poprzednie małżeństwo zostało unieważnione.
Dokument dotyczący zdolności prawnej potwierdza, że według prawa państwa pochodzenia nie ma przeszkód do zawarcia małżeństwa. Jego nazwa i forma zależą od danego kraju. Z tego powodu przed zamówieniem dokumentów warto skontaktować się z właściwym konsulatem oraz kierownikiem USC. Urząd może poprosić o dodatkowe dokumenty, jeżeli na podstawie przedstawionych aktów nie da się ustalić stanu cywilnego lub innych danych cudzoziemca.
Co zrobić, gdy cudzoziemiec nie może uzyskać zaświadczenia?
Niektóre państwa nie wydają dokumentu odpowiadającego polskiemu zaświadczeniu o zdolności prawnej do zawarcia małżeństwa. Problemem mogą być także realne, trudne do przezwyciężenia przeszkody, na przykład działania wojenne, represje lub brak możliwości bezpiecznego kontaktu z organami państwa pochodzenia.
W takiej sytuacji cudzoziemiec składa wniosek do sądu rejonowego, zwykle do wydziału rodzinnego, właściwego według jego miejsca zamieszkania lub pobytu. Postępowanie odbywa się w trybie nieprocesowym. Sąd bada, czy wskazane przeszkody rzeczywiście uniemożliwiają uzyskanie dokumentu, a następnie sam ustala, czy cudzoziemiec może zawrzeć małżeństwo.
Do wniosku zwykle dołącza się:
- odpis aktu urodzenia cudzoziemca wraz z tłumaczeniem na język polski,
- kopię dokumentu tożsamości, najczęściej pierwszej strony paszportu,
- dokumenty dotyczące wcześniejszego małżeństwa, rozwodu albo jego unieważnienia, jeżeli dotyczy,
- dowody potwierdzające, dlaczego uzyskanie zaświadczenia jest niemożliwe lub wyjątkowo utrudnione,
- potwierdzenie uiszczenia opłaty sądowej, jeżeli jest wymagana.
Wniosek składa sam cudzoziemiec, choć może działać przez pełnomocnika. Obywatel polski może zostać wezwany do udziału w postępowaniu. Dopiero prawomocne postanowienie sądu pozwala przedłożyć w USC dokument zastępujący zaświadczenie o zdolności prawnej.
Postępowanie sądowe może potrwać kilka miesięcy. Nie należy więc planować ceremonii bez sprawdzenia, czy dokument będzie potrzebny i ile czasu może zająć jego uzyskanie. Sama odległość, koszt podróży lub niedogodność kontaktu z urzędem zwykle nie przesądzają jeszcze o istnieniu trudnej do przezwyciężenia przeszkody.
Tłumaczenia przysięgłe, apostille i legalizacja dokumentów
Dokumenty sporządzone w języku obcym trzeba przedstawić wraz z urzędowym tłumaczeniem na język polski. Tłumaczenie może sporządzić tłumacz przysięgły albo polski konsul, jeżeli dana placówka wykonuje takie czynności.
Przy dokumentach zagranicznych trzeba także sprawdzić sposób ich uwierzytelnienia:
- Apostille stosuje się zasadniczo do dokumentów z państw będących stronami Konwencji haskiej.
- Legalizacja konsularna może być potrzebna, gdy państwo wydania dokumentu nie jest stroną tej konwencji.
- Dodatkowe wymogi mogą wynikać z umów międzynarodowych albo przepisów konkretnego państwa.
- Tłumaczenie powinno obejmować także klauzule, pieczęcie i informacje dotyczące uwierzytelnienia dokumentu.
Jeżeli cudzoziemiec nie zna języka polskiego na tyle, by rozumieć czynności urzędowe, tłumacz przysięgły powinien być obecny zarówno podczas wizyty w USC, jak i podczas ceremonii. Tłumacz nie zastępuje świadków ślubu.
Jak wygląda procedura w USC?
Procedura wymaga co do zasady dwóch wizyt. Kolejność działań wygląda następująco:
- Pierwsza wizyta w USC – narzeczeni okazują dokumenty, składają zapewnienie o braku przeszkód i przedstawiają wymagane tłumaczenia.
- Weryfikacja dokumentów – kierownik USC sprawdza, czy można ustalić dane narzeczonych i ich stan cywilny. W razie braków może wezwać do uzupełnienia dokumentacji.
- Ustalenie terminu – ślub może odbyć się po upływie co najmniej miesiąca od złożenia zapewnienia, chyba że okres oczekiwania zostanie skrócony w szczególnym przypadku.
- Druga wizyta – odbywa się ceremonia z udziałem dwóch pełnoletnich świadków. Narzeczeni i świadkowie muszą mieć dokumenty tożsamości.
Małżeństwo można zawrzeć w dowolnym USC. Za sporządzenie aktu małżeństwa pobierana jest opłata skarbowa w wysokości 84 zł. Ślub poza urzędem na życzenie narzeczonych wiąże się co do zasady z dodatkową opłatą 1000 zł. Po ceremonii małżonkowie otrzymują bezpłatnie jeden skrócony odpis aktu małżeństwa.
Przed złożeniem dokumentów warto skontaktować się z wybranym USC i konsulatem państwa pochodzenia cudzoziemca. Pozwala to potwierdzić, jaki dokument odpowiada zaświadczeniu o zdolności prawnej, czy potrzebna jest apostille lub legalizacja oraz czy konieczne będą dodatkowe akty stanu cywilnego.
Artykuł ma charakter informacyjny. Wymagania dotyczące dokumentów zagranicznych mogą zależeć od prawa państwa ich wydania oraz indywidualnej sytuacji narzeczonych. Ostateczny wykaz dokumentów potwierdza kierownik właściwego Urzędu Stanu Cywilnego.
