Zmiana nazwiska po ślubie jest dobrowolna. Decyzję składa się przed zawarciem małżeństwa w Urzędzie Stanu Cywilnego, a wybrane nazwisko obowiązuje od dnia ślubu. Po otrzymaniu aktu małżeństwa trzeba przede wszystkim wymienić dowód osobisty, a następnie pozostałe dokumenty i zaktualizować dane w instytucjach.
Jakie nazwisko można wybrać po ślubie?
Oświadczenie o nazwisku składa się przy załatwianiu formalności ślubnych, przed kierownikiem USC. Można zrobić to podczas przygotowań do ceremonii albo bezpośrednio przed zawarciem małżeństwa. Do wyboru są trzy podstawowe warianty:
- Zachowanie własnego nazwiska – każdy z małżonków pozostaje przy nazwisku używanym przed ślubem.
- Przyjęcie nazwiska małżonka – nazwisko żony może przyjąć mąż, a nazwisko męża żona. Prawo nie przewiduje „wymiany” nazwisk, czyli sytuacji, w której oboje przejmują nazwisko drugiej osoby.
- Utworzenie nazwiska dwuczłonowego – można połączyć własne nazwisko z nazwiskiem małżonka. Takie nazwisko może mieć najwyżej dwa człony, a ich kolejność małżonkowie wybierają samodzielnie.
Jeżeli żadne z małżonków nie złoży oświadczenia o zmianie nazwiska, oboje zachowują dotychczasowe nazwiska. Przy składaniu oświadczenia warto ustalić także nazwisko przyszłych dzieci. Zasady jego nadania zależą od treści oświadczenia rodziców i sytuacji rodzinnej.
Jak zmienić nazwisko po ślubie? Kolejność formalności
- Odbierz odpis aktu małżeństwa – przy ślubie cywilnym akt małżeństwa jest sporządzany przez USC bezpośrednio po ceremonii, a odpis można otrzymać po jego sporządzeniu. Przy ślubie konkordatowym duchowny przekazuje dokumenty do USC w terminie do 5 dni od ceremonii. Dopiero na tej podstawie urząd sporządza akt małżeństwa, dlatego odpis może być dostępny później.
- Złóż wniosek o nowy dowód osobisty – to najważniejszy dokument do wymiany. Wniosek składa się w dowolnym urzędzie gminy, a wymiana dowodu jest bezpłatna. Do wniosku potrzebujesz aktualnej fotografii i dotychczasowego dokumentu tożsamości.
- Wymień pozostałe dokumenty – po otrzymaniu nowego dowodu zaktualizuj prawo jazdy, dowód rejestracyjny, jeśli jesteś właścicielem lub współwłaścicielem pojazdu, oraz paszport.
- Powiadom instytucje i kontrahentów – przekaż informację pracodawcy, bankowi, ubezpieczycielom, uczelni i usługodawcom. Jeśli prowadzisz działalność gospodarczą, zaktualizuj dane w CEIDG oraz ZUS.
Wymiana dokumentów nie powoduje zmiany nazwiska. Potwierdza jedynie zmianę, która nastąpiła w związku z zawarciem małżeństwa.
Terminy i koszty wymiany dokumentów
Poniższe zestawienie pokazuje najważniejsze terminy. Opłaty mogą zależeć od aktualnych przepisów, ulg oraz konkretnej procedury, dlatego przed złożeniem wniosku sprawdź informacje w urzędzie.
| Dokument | Termin wymiany | Koszt |
|---|---|---|
| Dowód osobisty | Wniosek należy złożyć bez zbędnej zwłoki. Dokument traci ważność po upływie 120 dni od zarejestrowania zmiany danych w rejestrze PESEL | 0 zł |
| Paszport | Dotychczasowy paszport traci ważność po 60 dniach od zawarcia małżeństwa w Polsce | Zwykle 140 zł, możliwe ulgi |
| Prawo jazdy | 30 dni od wydania nowego dowodu osobistego | 100,50 zł |
| Dowód rejestracyjny | 30 dni od wydania nowego dowodu osobistego, jeśli jesteś właścicielem lub współwłaścicielem pojazdu | Zwykle 54,50 zł |
Wymiana aktu małżeństwa nie jest potrzebna, ponieważ USC sporządza go z wybranym nazwiskiem. Jeśli potrzebujesz dodatkowych odpisów, ich cena zależy od rodzaju odpisu i aktualnej opłaty urzędowej.
Na co uważać przy wymianie dokumentów?
Nie odkładaj wymiany dowodu osobistego. Jego ważność jest powiązana z aktualnością danych w rejestrze PESEL. Po upływie 120 dni od zarejestrowania zmiany nazwiska dowód może stać się nieważny, nawet jeśli fizycznie nadal go posiadasz. Nowy dokument jest zwykle wydawany w terminie do 30 dni.
Paszport rządzi się inną zasadą. Po zawarciu małżeństwa w Polsce zachowuje ważność przez 60 dni od dnia ślubu. Jeżeli podróż poślubna przypada w tym okresie, dane na bilecie i rezerwacji powinny odpowiadać nazwisku widniejącemu w ważnym paszporcie. Wymianę paszportu najlepiej zaplanować po podróży albo odpowiednio wcześniej. Dla bezpieczeństwa możesz mieć przy sobie kopię aktu małżeństwa, ale nie zastępuje ona ważnego dokumentu podróży.
Jeśli po ślubie nie zmienisz nazwiska, nie musisz wymieniać dokumentów z powodu samego zawarcia małżeństwa. Późniejsza zmiana nazwiska jest możliwa w trybie administracyjnym, ale wymaga złożenia wniosku i wskazania ważnego powodu. Taka procedura podlega przepisom ustawy o zmianie imienia i nazwiska i nie jest tym samym co wybór nazwiska przy zawieraniu małżeństwa.
Gdzie jeszcze zgłosić zmianę nazwiska?
Po wymianie dowodu przejrzyj umowy i konta, w których występują twoje dane. Zmianę należy zgłosić przede wszystkim w następujących miejscach:
- bank, firma kredytowa, leasingodawca i wystawcy kart płatniczych
- pracodawca albo Urząd Pracy, jeśli jesteś zarejestrowaną osobą bezrobotną
- ZUS i Urząd Skarbowy, jeśli prowadzisz działalność gospodarczą
- uczelnia, dziekanat i systemy studenckie
- ubezpieczyciele, w tym wystawca polisy OC, AC, mieszkaniowej lub na życie
- dostawcy prądu, gazu, wody, internetu i operator komórkowy
Pracownik przekazuje informację o zmianie pracodawcy, który aktualizuje dokumentację kadrową i ubezpieczeniową. Przedsiębiorca powinien samodzielnie zaktualizować wpis w CEIDG, co do zasady w ciągu 7 dni od zmiany danych. Aktualizacja może przekazać nowe informacje także do ZUS i Urzędu Skarbowego.
Na końcu sprawdź profil zaufany, konta w serwisach urzędowych, polisy, abonamenty i programy lojalnościowe. Część firm pozwala zmienić dane online, ale bank lub ubezpieczyciel może poprosić o odpis aktu małżeństwa i nowy dowód osobisty.
Najbezpieczniejsza kolejność to: odpis aktu małżeństwa, nowy dowód osobisty, dokumenty pojazdu i paszport, a następnie bank, praca, ubezpieczenia oraz pozostałe umowy. Dzięki temu nowe dane będą spójne we wszystkich najważniejszych rejestrach.
Informacje dotyczące terminów i opłat mogą zmieniać się wraz ze zmianą przepisów. Przed złożeniem wniosku sprawdź aktualne wymagania na stronie właściwego urzędu lub gov.pl.
